تاریخ اروپا -قسمت دوم
کشمکش بر سر بخشش منصب
کارهای ناشایستی که کلیسا را به نابودی تهدید می کرد، مانند بخشش مناصب ومزایای روحانی وازدواج کشیش ها و... بود.گرگوریوس هفتم از 1073 تا 1085 پاپ بود. در خلال این سالها کشمکش های تلخی میان او و هانری چهارم امپراتور آلمان (1056 تا 1106) بر سر منصب های کلیسا در گرفت.
گرگوریوس می گفت : دو قدرت بر روی زمین است با قدرت کلیسا و قدرت امپراتوری این دو را خدا آفریده است. وکلیسا را مسیح ، تا راه رستگاری را به بشر بیاموزد . کلیسا که برای نظارت بر بهبودی جاودانی انسان بنا شده ، مهمتر از امپراتور ی است. خدا کلیسا را برای هدایت انسان ساخته است. امپراتور جلوی بدکاری انسان را می گیرد و کلیسا برای انسان زندگی آرما نی می آورد.
پس از مرگ هانری چهارم ، هانری پنجم از اعطای حلقه وعصای اسقفی و فروش امتیازهای روحانی دست برداشت. در عوض پاپ – کالیکستوس دوم – موافقت کرد اسقف ها و رؤسای صومعه ها با حضور امپراتور برگزیده شوند. واسقف ها و رؤسای دیر ها عصای اسقفی را که نماد واگذاری قدرت سیاسی از سوی امپراتور است را از دست او بگیرند. وبه او سوگند وفاداری یاد کنند.1
1- تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 501تا503
تفتیش اندیشه ها(انگزیسیون)
تفتیش اندیشه ها غالباً با توسل به رؤسای خشونت آمیز صورت می گرفت. در سراسر قرون وسطی کلیساییان عقیده داشتند که اجبار در دین مجاز نیست.اما با گسترش بدعت در جریان کشمکشهای بخشش مناصب روحانی ، مردم که کاملاً بر بر خشم آمده بودند ،سوزانیدن بدعتگران را آغاز کردند.
پاپ وامپراتور از کلیساهای بخش وروستاهای اسقف نشین خود مرتباً بازدید می کردند وتقتیش به عمل می آوردند وکسانی را که به صراط مستقیم نبودند طرد می کردند. آنها را از کلیسا بیرون می کردند و به مقامهای دولتی یا به ارتش تحویل می دادند . کیفر ها ؛مصادره اموال ، تبعید وبستن به چوب و آتش زدن بود. فردریک دوم (1212 تا 1250 م) قانونی وضع کرد که بدعتگران مطرود یا سوزانده می شدند ویا زبانشان را می بریدند. دادگاه تفتیش عقاید اگر چه به بدعت ها پایان داد و یگانگی دینی را از نو برقرار ساخت . ولی لکه ننگی در تاریخ سده های میانه است . البته اگر بدعتگر توبه می کرد بخشیده می شد وگرنه مردم را به شکایت وا می داشتند وآن را دستاویز محاکمه قرار می دادند. 1
1- تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 510و509و614
خدا سلسله مراتب کلیسا
$--------9 8------- $ پاپ
پاپ امپراتور $
$ $ سراسقف
کلیسا امپراتوری $
8 -------عضویت یکسان---- 9 اسقف
$
کشیش
وظایف دینی وسیاسی جدا،اما در بسیاری موارد بایکدیگر تضاد وبنابراین در تعارضند.
مردم در سده های تاریک چه دینی داشتند؟ مسیحیت همراه با شرک وخرافه ،تا پیش از منشور میلان در سال 313 م مسیحیان گروهی بودند که با ریاضت کشی ودرستکاری می زیستند . پس از صدور منشور ، مسیحیت صورت دین عمومی به خود گرفت و مردم گاه در صف های این دین رخنه می کردند. چون مصلحت را در این کار می دیدند. حوالی سال 395 م مقارن با سال مرگ امپراتور تئودوسیوس همه رومی ها به موجب قانون مسیحی شده وغسل تعمید یافته بودند. کلیسای مسیحی کاتولیک بود. کلیسای مسیحی نمی توانست خود را از همه این اعمال ناگهان و یکسره آزاد کند. هر چند از پرستش مهر ایسیس ، و خدایان مردم را باز می داشت ولی توانایی زدودن همه خرافات را نداشت. جادو جنبل خنوز رایج بود. رعایا برای رویش غلات ، جلوگیری از امراض دام ها و تندرستی خانواده هایشان انبانی از ادعیه و داشتند.
مردم خیال می کردند به کمک شیطان می توان به همسایه ها آسیب رساند.1
چگونگی پایداری این اوهام را می توان درروشهایی دید که یورشگران ژرمنی برای اثبات گناه یا بی گناهی کسانی که متهم به جنایت های بزرگ و کوچک بودند به کار می بردند. وی بی گناهی خود را به یکی از چند آزمون گناه و بی گناهی مانند : آب داغ، آب سرد ، آهن تفته ، خردن لقمه ای که کشیش متبرک کرده بود. ومبارزه اثبات می کرد . کشیشیان مسیحی غالباً آزمون را زیر نظر داشتند و آب ، آتش ، آهن -ناظران باید روزه بودند و ذکر می گفتند- می گفتند وترتیب کارها را می دادند.
برای مطالعه بیشتر:
نمونه ای از آزمون گناه و بیگناهی با آب داغ و آهن تفته ، در زمان فرمانروایی اثلستن شاه انگلستان (درگذشت 940 م) :
اگر اتهام یک مورد بود ، دست به سنگ تا بالای مچ اگر دو مورد بود ، تا آ رنج و اگر سه مورد بود بالای آرنج در آب جوش فرو می کرد . حضور دو مرد در دو سوی ظرف وداوری آنها ... کشیش مراسم ، آب مقدس را بر آنها می پاشید. کتاب وتمثال حضرت مسیح را می دادند که ببوسند و.. آهن را تا پایان دعا روی آتش سوزان نگاه دارند وسپس بر بدن متهم بگذار ند و هیچ نباید باشد جز آوای کسانی که با خلوص نیت از خدای توانا می خواهند آنچه را حقیقت دارد آشکار گرداند. تورات دست متهم را با پارچه بسته و سه روز بسته بماند ( چه سالم چه غیر سالم ) هر کس این قانون را بشکند ، آزمون بی گناهی او بی اعتبار است وبایستی مبلغ 120 شیلینگ به شاه جریمه بدهد.
1- تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 373تا376
قدیسان وقدیسه ها ایمان خود را با شهادت در راه دین ثابت کرده وگاه مورد شکنجه های دردناکی قرار گرفته بودند. آثار بازمانده شهیدان نگهداری می شد وبرای تبرک به کار می رفت . البته بعدها حکایت های بی شماری درباره آنها بیان می شد و شاخ وبرگهای زیادی به آن می دادند ودر آثار بازمانده از ایشان خاصیت درمانهای اعجازی می دیدند . از این نظر تعلیمهای 1
آموزش مواد درسی
در جریان انحطاط اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی امپراتور روم ، آموزش و پرورش نیز آسیب دید . مطالعات به هفت موضوع درسی که به آن تحصیلات آزادگان می گفتند خلاصه شده بود. آزادگان صفتی بود که برای متمایز ساختن تحصیل از راه کتاب ، پیشه ها و حرفه ها و کارهای بدنی.
1- دستور (صرف ونحو) 2- معانی وبیان 3- منطق که به مواد سه گانه درسی شهرت داشت.4- هندسه 5- حجاب 6- اختر شناسی (نجوم وهیئت) 7- موسیقی که اینها مواد چهار گانه ای را تشکیل می دادند . دانش آموزان وقت خود را بیشتر در موارد سه گانه و به ویژه در دستور صرف می کردند. وبه فلسفه وکلام نیز می پرداختند. آثار نویسندگان بزرگ مد نظر شان بود.
علم در سده های تاریک
دامنه شناخت علمی در سده های میانه بسیار محدود بود . با انحطاط پژوهش علمی یونان و از میان رفتن کامل کوشش رومیان چنان محدودیتی گریز ناپذیر یافت. شماری از کتابهای علمی مانند تاریخ طبیعی پلینیوس در دسترس بود . اما بر آن
1 - تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 376و 375
دانش شکستی تأسف بار بود. گذشته از این مردم احکام ارسطو و پلینیوس را بدون آنکه با واقعیت های مشهود بیاموزند می پذیر فتند. نسل های نو مجموعه های کوچک را که دایرة المعارف نام داشت و گمان آنها به همه پرستش ها پاسخ موثق می داد، دوست داشتند .
پزشکی در سده های میانه
با فرو پاشی امپراتوری روم ، دانستنی های پیشرفته پزشکی بقراط و جالینوس مورد غفلت قرار گرفت تعلق خاطر دوره جدید به تمثیل و کنایه بود و دانشوران ترجیح دادند علم را به اعتبار کسانی چون پلینوس بپذیرند. در چنین اوضاعی جادو ، حجامت ، زالو اندازی، طلسمات ، افسون، ورد خوانی میان مردم رواج یافت . ، ژرمن ها واسلاو ها که از فن پزشکی جالینوس چیزی نشنیده بودند تنها می توانستند به اعمال عجیب و غریب بپردازند . افسون : پای کره اسب یا رگ به رگ شد ... او وردی را خواند برای درفتگی استخوان و ورم و رگ به رگ شدن ، استخوان به استخوان ، خون به خون ، اندام به اندام ، همچنانکه در اصل جوش خورده بود.
1- تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 388
2-تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 389
ژرمن ها گمان می کردند که علت عفونت ، سمهایی است که باد می آورد پس افسون زیر را برای مقابله با آنها می خواندند .برای از میان رفتن اثر زهر ، با چوب بلوط به چهار طرف ، چهار ضربه بزن . چوب را آغشته به خون کن ، دور بیفکن و سه بار بخوان : متی راهنمای من است – مرقس نگهدار من است – لوقا رهایی بخش من است - یوحنا مددکار من است. 1
علم وحکمت در اروپای قرون وسطی
مکتب اسکو لاستیک ecole scolastiguietiguie
منظور از مکتب اسکولاستیک عبارت بود از مجموعه تعلیمات نظری در قرون وسطی که در مکاتب و دانشگاهها تدریس وارائه می شد. این تعلیمات بر کتاب مقدس -به فلسفه ارسطو – هیئت بطلمیوس وطب جالینوس متکی بود . مکتب مدرسی هرگونه روشی تجربه و مشاهده نمی کرد و بر اساس علم ارسطو بیشتر به روش قیاس اتکاء داشت ، زیرا اصولاً دین حکم به کل واجماع می کند.این مکتب را سن توماس آکونیاس (1274-1225م) بنیانگذاری کرد. آکونیاس برای حل هر مشکل و دستیابی به حقیقت پدیده به مباحثه اعتقاد داشت و واز طرح استدلال منطقی و دلایل علمی پرهیز می کرد. به همین دلیل در برابر نظریه گالیله و تئوریهای دکارت و فرانسیس بیکن دوام نیاورد.
آکونیاس قصد داشت با مکتب مدرسی از تنوع و تضاد اندیشه هم در میان متولیان کلیسا و هم در ارتباط میان متألهین ومتفکران مدن عقل باور جلوگیری کند. زیرا آبلار معتقد بود که علما ی کلیسا صاحب عقاید یکدست و سازگاری نیستند. 2
1- تاریخ تمدن – هنری لوکاس ص 390 تا 392
2- برداشتی از در تاریخ فلسفه غرب برتراندراسل ج1-ص 776
بنابر این اسکولاستیک
می خواهد اختلاف میان عقل فلسفی و عقل دینی را بر طرف کند و نوعی آشتی بین علم وایمان یا فلسفه ودین بوجود آورد. این همان مرحله ای است که کلیسا ناچار شد در برابر قطعیت علم از جبهه دین کنار بکشد .
توماس آکونیاس در رساله مشهور خود «چکیده حکمت الهی » که در 24 جلد جمع آوری کرده است درباره مذهب و فلسفه –اخلاق وسیاست ،علم وجامعه به حیطه آگاهی وشناخت آدمی توجه دارد و معتقد است که معرفت آدمی دو گونه است : 1- معرفتی که از مکاشفه به دست می آید یعنی علم ومعرفتی که خداوند پرده از آن برداشته و از راه انجیل و کلیسا به بشر می رسد.
2 – نوع دیگر علم ، معرفتی که می توان از راه به کار بستن قوه تعقل بشری به دست آورد. قوه تعقل بدان جهت به بشر ارزانی شده است که وحی و الهام خداوندی را بیان و تفسیر کند وبه صورت قابل فهم درآورد . وی با ایمانی بنده وار وحی الهی را می پذیرد.
در همان قرن 13 راجر بیکن روش اسکولاستیک را مورد شیوه تفکر در قرون وسطی مورد شک و تردید قرار داد. راجر بیکن نوشت که انسان از سه روش می تواند نسبت به اشیاء علم حاصل کند؛ 1- حجیت2-استدلال3-تجربه واز بین این سه فقط تجربه است که می تواند ذهن را آرام بخشد. این کشیش انگلیسی کوشید تا با کشفیات جدید بر غنای دانش بشری بیافزاید .
راجر بیکن اندیشه بکارگیری علم در حوزه فنون و صنایع را پیش بینی کرد. او پیش بینی می کرد که ماشین ساخته خواهد شد که کشتی و ارابه را به رااه اندازد و یا در فضا پرواز کند. او اختراع ذره بین وتلسکوپ را پیش بینی کرده بود. وروی باروت آزمایشهایی انجام داد . کلیسا او را دستگیر کرد و 14 سال در سیاه چال های کلیسا زندانی بود و پس از آزادی دیری نپایید که درگذشت .جان اسکات-سده چهاردهم- در برخی از مسایل با آکونیاس موافق بود و در برخی دیگر مخالف- وی از علما ی اسلام متأثر شد . او ادعا می کرد که حکمت حقیقی با دیانت مخالف نیست و حکم خدا آن است که عقل به آن حجکم کند. اسکات در باب حقیقت خلقت متمایل به نظر افلاطون بود.
آنسلم (1109-1032) وی از شاگردان و پیروان سن آگوستین بود. وی معتقد بود که وحی پایه عقل است و شخص باید معتقدات کلیسایی را پیش از آنکه در باب آن ها استدلالی کند بپذیرد. این عقیده ومقدم بر عقل می دانست. سالیسبوری نیز عقاید آگوستین را با فلسفه ارسطو ترکیب می کند.1
دانشگاه وآموزش وپرورش :
مقدمه : فئودال ها فقط کارهای جنگی را در خور شخصیت خود می دانستند- مثل عربهای سده اول ودوم هجری – و کار بدنی و بازرگانی را تحقیر می کردند- ایشان خود را ( اصیل زاده ) می شمردند و خوشتن را به نحو غیر غابل مقایسه ای از دهقانان و شهریان بالاتر می دانستند. به این ترتیب گروه شوالیه ها در اجتماع به شکل قشر متمایز و خاصی درآمد.
پسر ارشد فئودال را از همان دوران کودکی برای امور نجیب زادگی آماده می کردند و از هفت سالگی سوارکاری و حمل سلاح به او یاد می دادند ، در 14 سالگی اسلحه دار سینور بزرگ می شد وپرورش او برای کارهای جنگی همچنان ادامه می یافت. 1
داشتن سواد برای نجیب زاده اجباری نبود. او درحین زندگی در قلعه از راه شنیدن ترانه وداستان های مربوط به قهرمانی های نجیب زادگان به امتیازات نجیب زادگی واقف می شد. قدرت ، شجاعت و وفاداری نسبت به سینور سجایای اصلی نجیب زاده به شمار می رفت. سواد فقط در اختیار متولیان کلیسا بود . اما آنچه مسلم است حوزه فرهنگی وادبیات اروپا به عنوان میراث امپراتوری روم در قرون وسطی دچار زوال نسبی شد.
1-دکتر بیگدلی ، علی، تاریخ اروپا در قرون وسطی خلاصه شده از ص 214 تا 219
دانشگاه:
کلیسا تنها مرکز تبلیغ احکام دینی نبود ، بلکه آموزش وپرورش رسماً وانحصاراً در اختیار کلیسا بود .شبکه آموزش وپرورش کلیسا بسیار گسترده و وسیع بود. ورود به شبکه آموزش و پرورش کلیسا برای مردان وهمه گروههای اجتماعی آزاد بود . مدارس در اطراف دیرها و یا صومعه ها دایر بود وتمام دروس به زبان لاتین تدریس می شد. لاتینی زبان انجیل ، پاپ و کلیه مناسک مذهبی بود. انجام فرایض دینی و مراسم رسمی مذهبی به جز زبان لاتین کفر آمیز بود.وحدت زبانی موجب قوام کلیسا و وحدت اروپا می شد.
از قرن 12 نخستین دانشکگاه در پاریس تأسیس شد. درجه لیسانس و فوق لیسانس در علوم دینی اعطاء می شد و از قرن 14 درجه دکترا نیز صادر شد. البته تا قرن ها بعد و حتی تا انقلاب کبیر فرانسه بسیاری از دانشگاههای فرانسه زیر نظر کلیسا بود. در دانشگاهها علوم اربعه – هندسه – نجوم – موسیقی -حساب تدریس می شد که بیشتر کاربد کلیسایی داشت . مثلاً هندسه برای نقشه کلیسا ، نجوم برای تدوین تقویم کلیسا ، موسیقی برای اجرای کور ونواختن ارغنون مذهبی در مراسم کلیسا و حساب برای نگهداری دخل وخرج های کلیسا اما علوم ثلاثه (دستور زبان – مبانی وبیان -منطق) که سابقه ای طولانی تر از علوم اربعه داشت ، غالباً برای تعلیم مبلغین مذهبی کاربرد داشت. به این معنا که از فن بیان و قدرت استدلال منطقی در اثبات احکام دینی برخوردار شوند.1
از نیمه دوم قرن 14 رشته های حقوق رم ، طب و حکمت نیز دایر شد . فراغ التحصیلان کلیسا در سه شغل اداره امور حکومتی ، اداره امور قضایی واداره امور کلیسا ها مشغول می شدند. فارغ التحصیلان را دانشمند می گفتند. زیرا به تحقیق و مطالعه اسناد قدیمی در دیرها می پرداختند.
1-تاریخ قرون وسطی –کاسمینگی –ج4 –ص97
دیگر دانشگاهها از قرن 13 – بجز پاریس به حکمت وفلسفه اهمیت داد- در رم (ایتالیا) – که به حقوق رم اهمیت می داد- دانشگاههای -مون پلیه – آکسفورد- کمبریج دایر شد. آموزش وپرورش وگسترش علم و فلسفه تابع چند امر مهم بود: 1-نخست اینکه کار طبع توسط حروف قابل نقل تا نیمه قرن 15 در اروپا شناخته شده نبود.2- همه ی کتابهای علمی و فلسفی به زبان لاتین نوشته شده بود و این هم زبانی نبود که مردم در کشورهای اروپا به آن سخن روزمره بگویند.3- کتاب عموماً کمیاب و گران قیمت بود از روی نسخه خطی دستنویسی می شد.
سواد در انحصار روحانیون بود و خدمت بزرگی که این قشر به علم و دانش کرد ند این بود که اسناد و مدارک علم وفلسفه یونان ورم را در دیرها نگهداری کردند. طی دو قرن 9 تا 11 از سراسر اروپای غربی بجز اسپانیا که از تجمع حکما وعلما ی اسلامی بود ، تنها یک روحانی برخاست که آثار دانشمندان رم باستان را با دریافت علمی درک کرد. او پاپ ژلبر سیلوستر دوم بود که در اسپانیا با محافل فلسفی – علمی مسلمانان ارتباط داشت . از قرن 12 که تمدن مسیحی با تمدن پیشرفته اسلامی در اندلس و سیسیل آمیزش پیدا کرد، آثار علمای اسلامی و حکمای یونانی که مسلمانان از زبان یونانی به زبان عربی ترجمه کرده بودند، اینک از عربی به لاتین ترجمه شد.2
به این ترتیب تمدن مسیحی با علوم اسلامی مخصوصاً ریاضیات ، نجوم، وحکمت آشنا شد واز طریق منابع اسلامی با منابع یونانی- رمی ارتباط فرهنگی برقرار کرد.
1- تاریخ اروپا در قرون وسطی – دکتر علی بیگدلی از ص224 تا 225
2- پیر روسو – تاریخ علوم – ترجمه ص صفاری –ص150
عاما دیگر نزدیکی دنیای مسیحی با جهان اسلام ، جنگهای صلیبی بود که بعداً خواهد آمد . علوم دریافتی از تمدن اسلامی ابتدا طالبان علم را در اروپا دچار سردرگمی کرد . اما با علاقه و پشتکار فراوان ، منابع را به زبان لاتین برگرداندند وچون بسیاری از آنها با عقاید مسیحی ناسازگار بود ، بنابراین با روحی انتقادی و گزینشی آراء واندیشه های اسلامی را بر گزینند. وبه این ترتیب رواج روح انتقاد آمیز نسبت به منابع تمدن اسلامی رواج پیداکرد وسپس خود مسیحیت و عملکرد کلیسا مورد چون وچرایی وانتقاد واقع شد. این انتقاد ها ابتدا از سوی پتر آبلار (1142 تا1079 ) برجسته ترین دانشمندان زمان خود و سپس از سوی دیگران مطرح شد وسر گرفت. 1
نهضت ترجمه:
نهضت ترجمه وقتی آغاز شد که اروپاییان با آثار دانشمندان اسلامی از طریق اسپانیا و ایتالیا ، سیسیل و جنگهای صلیبی آشنا شدند. آمیزش آنها ومسلمانان و دست یابی به منابع ومتون مسلمین آنها را به فکر ترجمه این آثار به زبان لاتین انداخت. این نهضت به دو دوره بزرگ تقسیم می شود: 1- دوره نخست : از به قدرت رسیدن سیلوستر دوم ، پاپ واتیکان (1003-998 م) دوره پاپی آغاز شد ه ودر زمان حکومت آلفونسوی دهم از حاکمان محلی اسپانیا پایان پذیرفت. 2- دوره دوم : از زمان سلطنت آلفونسوی دهم ( 1284-1253) شروع می شود. در این دوره افراد و مترجمان بسیاری پدید آمدند که تعداد 150 نفر تخمین زده شده است.2
1- تاریخ قرون وسطی - 227- 224
2-دانشمندان جهان اسلام –ج 7 ذیل ترجمه ، نهضت – سید احمد هاشم
در دوره اول آثار عربی عموماً به لاتین ترجمه می شد. ، اما در دوره دهم غلبه با ترجمه آثار به زبانهای اسپانیایی و رومی بود.
در چگونگی برخورد دانشمندان مسیحی با آثار یونانی به ویژه افراد ی چون ارسطو ، سقراط ، بطلمیوس و جالینوس و.. نیز اگر کمک مسلمین نبود برای غربی ها فهم آثار آنها ممکن بود زیرا اولاً دور شدن زبان معیار یونانی از زمان کتابت این آثار تا سده های میانه تاریخ اروپا یعنی چیزی بیش از 12 قرن باعث شده بود که حتی بهترین زبان شناسان حوزه زبان لاتین نیز از درک آنها ناتوان باشنمد. ثانیاً بسیاری از آثار کلاسیک یونانی در طول زمان از دست رفته وتنها راه بازیابی آنها استفاده از ترجمه های عربی آنها بود. بر این اساس نهضتی برای ترجمه آثار عربی به لاتین آغاز شد.معروفترین مترجمان عبارتند از : کنستانتین آفریقایی ، هوگوی - یوهاس هیسپا- انیس-مایکل اسکات-پلاتوی تیولیایی و اما بی شکگراردوی کرمونایی را باید
مهمترین مترجم در جریان نهضت ترجمه از عربی به لاتین به شمار آورد . او بیش از هفتاد عنوان کتاب را ترجمه کرده است، در موضوعات متعددی چون پزشکی ، فلسفی ، نجوم ، اخلاق سیاست و...
فلسفه:
مغرب زمین توسط آثار ابن سینا ، فارابی وغزالی با باورهای ارسطو آشنا شدند. در حقیقت مغرب زمین اطلاعات فلسفه خود را مدیون مسلمانان هستند. غربی ها در نتیجه آشنایی با افکار مسلمین به فلسفه عشق ورزیدند و به مطالعه آثار ارسطو پرداختند. تعلیمات ارسطو و ابن رشد باهم آمیزش یافت ؛ وروش و باورهای ابن رشد به طور مبسوطی در بین یهود شایع شد. ودر میان مسیحیان نیز نفوذ عمیقی یافت. واین گونه باورها تهدیدی برای کلیسا به شمار رفت تا جایی که سن توماس ضمن انتقاد از ترجمه ها بین افکار ارسطو و شارحان او تفاوت قائل شد. برخی از دانشمندان غرب مثل راجر بیکن معتقد بود که:1- به علت کمیاب بودن کتب و
رسالات ارسطو و 2- سبب دشوار بودن درک آثار و رسالات ارسطو با فلسفه ارسطو در مغرب زمین تأثیر نداشت ، تاآنکه فلاسفه ای مانند ابن رشد و ابن سینا ، فلسفه ارسطو را در معرض درک درمعرفت قرار دادند. پیروی از فلسفه ابن رشد که در مغرب زمین اصطلاحاً آن را « اروئیسم » می نامند ، تا پیدا شدن علوم جدید یکی از عوامل بقای فلسفه در اروپا بود.ریموند مارتین کتاب مشهور الفلاسفه غزالی را بررسی می کرد. وبخشهایی از آن را در کتاب خود «پوگوفیدی» آورده است .افکار و عقاید غزالی پس از آنکه آثار او به دست اروپاییان رسید برای متفکران مسیحی حائز اهمیت بود وهنوز هم برای آنان مفید است. 1
علم طب:
در این که مسلمانان خود بانی علم طب نبودند شکی نیست اما دراین که شرایط را برای جمع آوری و احیاء و تمرکز این علم و شاخه های مربوط به آن در سرزمین و فرهنگ و تمدن خود فراهم آوردند نیز تردیدی وجود ندارد. دانشگاه جندی شاپور یکی از مراکز مهم آموزشی درمانی در حوزه فلسفه وبه ویژه پزشکی بود ، که در سال 489 م به مسیحیان نسطوری وبه فیلسوفان نو افلاطونی که آتن را ترک کرد ه بودند پناه داد.
1- پویایی فرهنگ وتمدن اسلامی – ولایتی از ص247 تا 257 ج2
جهت مطالعه بیشتر
نسطوری: از قرن 4 م مناقشات و اختلافات زیادی در دیانت عیسوی به وقوع پیوست. از قرن 5 در میان مسیحیان شرق انشعاب پیش آمد و عده ای که خود را «ارتدوکس» نامیدند از مذهب کاتولیک که آئین رسمی بود جدا شدند. فرقه های دیگری چون یعقوبی (منسوب به ژاکوب فرزند دوم اسحاق وبه ربه کا وپدر دوازده فرزند که اسیاط «سبط فرزند» دوازده گانه در دین یهود شهرت دارند) که به الوهیت عیسی (ع) قائل بودند وبه مونو فیزیت شهرت داشتند ونسطوری ها که شخصیت دو گانه انسانی والهی برای حضرت مسیح (ع9 قائلند . اینان اعتقاد دارند که حضرت مریم دختر خداست . نسطوری ها توسط مونوفیزیت ها (یعقوبی) بیزنس مورد تعقیب قرار گرفتند و برایران عصر ساسانی که در آن آیین مسیحیت رسمیت یافته بود پناهنده شدند. در زمان شاپور اول که موفق شد امپراتور والریانوس را اسیر کند، مسیحیان نسطوری سوریه (انطاکیه9 به ایران آمدند و همین افراد مکتب طب و فلسفه اسکندر وانطاکیه را در دانشگاه جندی شاپور ودر زمان خسرو اول ( 579-351م) تأسی کردند که بعداً به تمدن اسلامی متصل شد.
مکتب نوافلاطونی :
مکتب نوافلاطونی را امونیوس ساکاس از شهروندان مصری تأسی کرد که تا نیمه اول قرن سوم در اسکندریه می زسیت. اما این مکتب که گاهی به حکمت اشراق و عرفان معروف است، منصوب به فلوطین شاگرد ساکاس می باشد . فلوطین شهروند رومی بو.د که در اسکندریه می زیست ، فلوطین برای درک محافل ایران وهند همراه با گردیانوس امپراتور رم که در عهد شاپور پسر اردشیر به ایران لشکر کشید، وارد ایران شد .فلوطین قائل به «وحدت وجودی» است یعنی حقیقت را واحد واحدیت را منشأ مطلق و کل می انگارد وموجدات را تراوشی از منشأ واحد می داند.